Een kat verbergt ongemak, en dat is geen karaktertrek. Het is het gedrag van een dier dat in de natuur zowel jager als prooi is: wie laat zien dat hij zwak staat, wordt het eerst gepakt. Dat instinct zit er nog in, ook bij een kat die zijn hele leven binnen op de bank ligt.
Het gevolg is dat de signalen klein zijn en makkelijk weg te praten. Hij is wat rustiger, hij springt niet meer op de vensterbank, hij eet iets minder. Elk van die dingen is op zichzelf niets, en samen zijn ze vaak het begin van iets.
De signalen die je thuis kunt zien
Zes dingen zijn thuis te merken zonder dat je iets hoeft te kunnen.
Drinken en plassen. Meer drinken dan normaal, of grotere klonten in de bak, is een van de bruikbaarste signalen die er zijn. Het wijst richting de nieren of richting diabetes, en het is meestal het eerste dat verandert.
Gewicht bij een normale eetlust. Een kat die goed eet en toch afvalt, is verdachter dan een kat die minder eet. Een te snel werkende schildklier doet precies dat.
Springen en poetsen. Een kat die niet meer op zijn vaste hoge plek komt, of die zijn achterhand en rug slechter bijhoudt, heeft vaak pijn. Katten met gewrichtsklachten worden zelden stijf gezien, ze doen gewoon minder.
De adem. Een geur die opvalt betekent bijna altijd iets in de mond. Tandsteen en ontstoken tandvlees zijn pijnlijk en veelvoorkomend, en ze drukken de eetlust zonder dat een kat stopt met eten.
Verstoppen. Een kat die zich terugtrekt op plekken waar hij nooit lag, voelt zich niet goed. Dit is het signaal dat het vaakst als “hij is nu eenmaal eigenwijs” wordt uitgelegd.
De bak mijden. Plassen buiten de bak is soms gedrag en soms een blaasontsteking. Het onderscheid maak je niet thuis.
Wanneer het niet kan wachten
De meeste klachten mogen een dag aankijken. Deze niet.
Een kater die perst zonder dat er urine komt. Dit is een spoedgeval. Bij katers kan de urineweg volledig verstopt raken, en dan is het een kwestie van uren. Herhaald naar de bak lopen, persen, klagelijk miauwen: bel meteen.
Moeizaam of open-mond ademen. Katten ademen niet door hun mond zoals honden hijgen. Doet hij dat toch, dan is er iets aan de hand.
Twee dagen niet eten. Een kat die niet eet, gaat vet mobiliseren en dat belast de lever. Bij een kitten of een oudere kat wacht je nog korter.
Herhaald braken binnen een dag, of braken met sloomheid erbij. Een keer overgeven kan. Blijven overgeven kan op een verstopping wijzen.
Vermoeden dat hij iets binnen heeft gekregen. Bij een aantal gewone huis- en tuinplanten is snelheid het enige dat helpt. Wacht niet op symptomen en zoek niet eerst online.
- Waarom geeft je kat over? Oorzaken en wanneer je naar de dierenarts moet
- Giftige planten voor je kat: welke echt gevaarlijk zijn
- Waarom eet je kat gras? En is het schadelijk?
- Waarom je kat naast de kattenbak plast
Wat er bij een oudere kat speelt
Vanaf ongeveer tien jaar verandert het rijtje aandoeningen waar je op let. Chronische nierziekte is de bekendste, en het lastige eraan is dat de bloedwaarden pas oplopen als er al een aanzienlijk deel van de nierfunctie weg is. Een te snel werkende schildklier en gewrichtsklachten komen daarnaast veel voor, en gebitsproblemen bijna altijd.
Dat is de reden dat het advies voor oudere katten op twee controles per jaar staat in plaats van één. Bloedonderzoek is pas echt bruikbaar als je het kunt vergelijken: één meting zegt of iets binnen de grenzen valt, twee metingen laten zien of iets aan het schuiven is.
- Vanaf welke leeftijd is een kat senior?
- Waarom een oudere kat twee keer per jaar naar de dierenarts moet
- Chronische nierziekte bij katten herkennen
- Artrose bij je oudere kat herkennen
- Natvoer voor een oude kat die weinig eet
- Hoe oud wordt een kat gemiddeld?
Slapen, drinken en de dingen die normaal lijken
Katten slapen veel, en dat maakt het moeilijk te zien wanneer veel te veel wordt. Hetzelfde geldt voor drinken: te weinig drinken is bij katten de norm en juist daarom een risico als de nieren minder gaan concentreren.
- Hoeveel slaapt een kat? En wanneer is het te veel?
- Een drinkfontein: helpt het echt tegen te weinig drinken?
De tip die het meest oplevert
Zet je kat één keer per maand op een keukenweegschaal en schrijf het getal op met de datum erbij.
Een kat van vier kilo die vijfhonderd gram verliest, is twaalf procent van zijn lichaamsgewicht kwijt. Onder een vacht zie je dat niet en met tillen voel je het pas als het veel meer is. Die lijst is het bruikbaarste dat je mee kunt nemen naar het consult, en het kost je een halve minuut per maand.
Deze gids is algemene informatie en geen vervanging voor je dierenarts. Alleen iemand die je kat kan zien en onderzoeken, kan een diagnose stellen.
Bij een kat is vaker meten wat normaal is bruikbaarder dan scherper kijken naar wat er misgaat.

