Katten communiceren voortdurend, alleen niet met woorden. Wie leert kijken naar de houding, de staart, de oren en de ogen, hoeft veel minder te gissen.
Er zit ook een misverstand in de manier waarop mensen naar kattengedrag kijken. Een kat doet zelden iets om te pesten of om zijn gelijk te halen. Hij reageert op zijn omgeving, en gedrag dat wij als een probleem zien is bijna altijd een kat die iets duidelijk maakt over die omgeving.
Waar je naar kijkt
Kijk naar de combinatie in plaats van naar één lichaamsdeel. Een kat met platte oren en grote pupillen zegt iets anders dan een kat met platte oren die languit op zijn zij ligt.
De oren zijn de snelste graadmeter. Naar voren gericht betekent aandacht en belangstelling. Zijwaarts gedraaid betekent twijfel. Plat naar achteren tegen de kop betekent angst of dat het menens wordt.
De ogen. Grote pupillen bij normaal licht horen bij opwinding of schrik. Halfdicht en langzaam knipperend hoort bij een kat die zich veilig voelt. Een starende blik zonder knipperen is bij katten geen vriendelijkheid.
De houding. Een kat die kleiner wordt, wil weg. Een kat die groter wordt met een bol gemaakte rug en opgezette vacht wil dat jij weggaat. Languit liggen met de buik zichtbaar is het tegenovergestelde: dat doet een kat alleen als er niets aan de hand is.
De snorharen. Naar voren gericht betekent interesse, plat tegen de wangen betekent dat hij zich terugtrekt.
De staart apart
De staart is het duidelijkst en wordt het vaakst verkeerd gelezen, omdat mensen hem als een hondenstaart uitleggen.
Rechtop met een kleine bocht in de punt hoort bij een kat die je begroet en zich prettig voelt. Trilt die rechte staart, dan is het enthousiasme. Laag gehouden of tussen de achterpoten betekent onzekerheid. Een punt die heen en weer tikt is irritatie in de opbouw, en een staart die met kracht op de grond slaat is de laatste waarschuwing voordat je een klap krijgt. Een opgezette staart die twee keer zo dik lijkt, hoort bij schrik.
Het verschil met een hond is precies omgekeerd: kwispelen betekent bij een kat spanning.
Geluiden, en voor wie ze bedoeld zijn
Volwassen katten miauwen onderling nauwelijks. Miauwen is grotendeels gedrag dat op mensen gericht is, en dat betekent dat je kat het aan jou heeft aangeleerd: het werkte.
Spinnen is niet hetzelfde als tevreden zijn. Katten spinnen ook bij pijn en bij spanning, en bij de dierenarts op tafel spint een kat regelmatig terwijl hij zich juist ellendig voelt. Blazen is een waarschuwing en geen aanval; een kat die blaast, vraagt om afstand en niet om een correctie.
- Waarom spinnen katten? En betekent het altijd tevredenheid?
- Zit spinnen in de genen?
- Waarom kneedt je kat met zijn pootjes?
- Waarom je kat met zijn prooi speelt
- Waarom geeft je kat kopjes?
Gedrag dat mensen een probleem noemen
Drie dingen komen er steeds uit: plassen buiten de bak, krabben aan het meubilair, en een kat die ’s nachts het huis rond gaat.
Plassen buiten de bak gaat vaak over de bak zelf. Te klein, te vies, op een plek waar hij schrikt, of er zijn te weinig bakken voor het aantal katten. Het kan ook een blaasontsteking zijn, en dat onderscheid maak je niet thuis. Straffen werkt in geen van beide gevallen, en maakt het bij stress erger.
Krabben is geen ondeugd. Een kat moet zijn nagels onderhouden en zijn territorium markeren, en hij doet dat op de plek waar hij het nodig heeft. Staat daar niets stevigs, dan wordt het de bank.
Nachtelijke activiteit hoort bij een dier dat in de schemering jaagt. Een kat die de hele dag alleen is en niets te doen heeft, haalt dat ’s nachts in.
- Waarom je kat naast de kattenbak plast
- De juiste kattenbak kiezen
- Je kat aan de krabpaal krijgen (en van de bank af)
- De beste krabpaal kiezen
- Het beste kattenspeelgoed om je kat actief te houden
- Hoeveel slaapt een kat? En wanneer is het te veel?
Wat onderzoek heeft laten zien
Kattengedrag wordt pas sinds kort serieus onderzocht, en er komt meer uit dan je zou verwachten. Katten blijken woorden aan beelden te koppelen, ze reageren aantoonbaar op langzaam knipperen, en er zijn aanwijzingen dat ze het gedrag van huisgenoten missen als die wegvallen.
- Zo praat je met je kat: het langzame knipperen verklaard
- Katten koppelen woorden aan plaatjes, sneller dan baby’s
- Herkent je kat je gezicht en je emoties?
- Werkt kattenmuziek echt?
- Rouwen katten om een overleden huisgenoot?
De tip die het meest oplevert
Kijk je kat aan, knijp je ogen langzaam half dicht en houd ze even zo. Veel katten doen het terug, en katten blijken eerder naar een onbekende hand toe te komen die dat eerst heeft gedaan.
Het kost je niets en het is het enige stukje kattentaal dat je zelf kunt spreken.
Wanneer gedrag geen gedrag is
Verandert het gedrag van je kat vrij plotseling, denk dan eerst aan pijn. Een kat die gaat bijten bij aanraken, die niet meer op zijn vaste plek springt, die zijn vacht slechter bijhoudt of die de bak gaat mijden, kan een lichamelijke oorzaak hebben. Gedragsadvies op een pijnlijke kat werkt niet.
Deze gids is algemene informatie en geen vervanging voor je dierenarts of een gedragsdeskundige. Bij een plotselinge verandering in gedrag laat je je kat eerst nakijken.
Bijna alle kattentaal zit in de combinatie van oren, ogen en staart, en wie die drie leert lezen, hoeft zijn kat veel minder vaak te interpreteren.

