Laatst bijgewerkt op 8 september 2026
Een kat met blaasproblemen laat het zelden duidelijk merken. Wat je ziet is dat hij vaker naar de bak loopt, of dat er ineens een plasje naast staat. De pijn zelf houdt hij voor zich.
Het korte antwoord: let op kleine plasjes, persen, bloed in de urine en plassen buiten de bak. Zie je dat, bel dan je dierenarts voor een afspraak binnen een dag. Kan een kater helemaal niets meer produceren, dan gaat het om uren en bel je meteen, ook ’s nachts.
Meestal zit er geen bacterie achter
Blaasontsteking valt onder FLUTD, de verzamelnaam voor blaas- en plasproblemen. De meest voorkomende vorm heet idiopathische cystitis: een ontstoken blaaswand zonder aanwijsbare oorzaak. Bij katten jonger dan tien is een bacteriële infectie juist zeldzaam.
Dat onderscheid is meer dan een weetje. Het bepaalt of een antibioticumkuur zin heeft, en bij idiopathische cystitis heeft die dat meestal niet. Je dierenarts stelt dat vast met urineonderzoek, en dat is de reden dat er urine wordt gevraagd voordat er iets wordt voorgeschreven.
De signalen
- Vaak naar de bak lopen terwijl er kleine plasjes uitkomen.
- Persen tijdens het plassen, soms met klagelijk miauwen.
- Roze of rode verkleuring van de urine, of bloed op de korrels.
- Plassen buiten de bak. Dat wordt vaak voor gedrag aangezien; zie waarom je kat naast de kattenbak plast.
- Veel likken aan de geslachtsopening.
Wanneer het uren wordt in plaats van dagen
Bij een kater kan de plasbuis volledig dichtslaan. De blaas loopt dan vol, afvalstoffen hopen zich op in het bloed, en dat is binnen een etmaal tot twee etmalen dodelijk. Het onderscheid maak je in de bak: ligt er een normale klont urine, dan plast hij. Vind je niets of alleen wat spatjes, ga er dan van uit dat het een verstopping is tot het tegendeel blijkt.
Braken erbij, of een kat die stil in een hoek gaat liggen, hoort bij het late stadium. Meer daarover staat in waarom een kater die niet kan plassen een spoedgeval is.
Wat het risico verhoogt
Een Belgisch onderzoek onder 64 katten met idiopathische cystitis vergeleek ze met katten zonder klachten. Wat er uitkwam: een hoger lichaamsgewicht en een hogere conditiescore, een leeftijd onder de tien jaar, meer katten in huis, minder beweging, minder jagen, minder water drinken, gebruik van een kattenbak en minder toegang naar buiten.
Eén uitkomst van datzelfde onderzoek gaat in tegen wat je overal leest. Van de onderzochte stressvolle gebeurtenissen kwam er maar één vaker voor bij de zieke katten, en dat was een verhuizing. De andere kwamen even vaak voor in beide groepen. Stress speelt dus een rol, en de vorm die telt lijkt eerder de dagelijkse situatie in huis te zijn dan een losse schrikgebeurtenis.
Wat er volgens onderzoek werkt
In 2025 verscheen een systematisch overzicht van 22 studies naar de behandeling van terugkerende idiopathische cystitis. Twee dingen kwamen daar als best onderbouwd uit, en de onderzoekers noemen ze samen de eerste keus.
- De omgeving aanpassen op meerdere punten tegelijk, gericht op minder spanning en minder conflict tussen huisgenoten. Denk aan genoeg kattenbakken op rustige plekken, één per kat plus één extra, en voer- en drinkplekken die uit elkaar liggen.
- Een dieet van de dierenarts, met meer vocht erin. De combinatie werkt beter dan het dieet alleen. Praktisch betekent dat natvoer of water door het voer, en drinkplekken door het huis. Of een drinkfontein daarbovenop helpt, verschilt per kat.
Even opvallend is wat er in datzelfde overzicht geen steun kreeg: feromoonverdampers, ontstekingsremmers, glycosaminoglycanen en het spierverslappende prazosine. Van amitriptyline werd kortdurend gebruik niet ondersteund; bij hardnekkige gevallen zou langdurig gebruik mogelijk iets doen. Blaasspoelingen met lidocaïne bleken niet nuttig.
Dit is informatie om mee naar de spreekkamer te nemen, geen reden om iets te stoppen. Heeft je dierenarts iets voorgeschreven, bespreek het dan met hem voordat je ermee ophoudt.
Wat ik hier niet kan
Bram Koster is geen dierenarts. Of het bij jouw kat om een ontstoken blaaswand, gruis, een steen of een infectie gaat, is van buitenaf niet te zien en met urineonderzoek wel. Wat hierboven staat helpt je herkennen en het helpt je de juiste vragen stellen. De diagnose komt van iemand anders. Een overzicht van signalen en hun urgentie staat in de gids kattengezondheid.
Dit artikel is algemene informatie en geen vervanging voor je dierenarts. Bij een kater die perst zonder te plassen: direct bellen.
Kleine plasjes, persen en bloed zijn een afspraak binnen een dag; een kater die niets produceert is een telefoontje nu.
Bronnen
- Defauw P.A.M. e.a., Risk factors and clinical presentation of cats with feline idiopathic cystitis, Journal of Feline Medicine and Surgery 2011;13(12):967-975. doi.org/10.1016/j.jfms.2011.08.001 Hieruit komen de risicofactoren en de bevinding dat alleen een verhuizing vaker voorkwam.
- Macleod B. e.a., Understanding the current evidence base for the commonly recommended management strategies for recurrent feline idiopathic cystitis: a systematic review, New Zealand Veterinary Journal 2025;73(5):233-245. doi.org/10.1080/00480169.2025.2477542 Overzicht van 22 studies; hieruit komt wat wel en niet onderbouwd is.
- International Cat Care, over blaasproblemen en FLUTD bij katten. icatcare.org
Klopt er iets niet in dit artikel, of mis je een bron? Laat het weten. Aanpassingen worden doorgevoerd en de datum hierboven verandert mee.
Mis geen kattentip
Eén mail per maand met de nieuwe artikelen, plus wat er die maand opviel. Geen reclame, uitschrijven met één klik.
Door je in te schrijven ga je ermee akkoord dat we je per e-mail kattentips sturen. Zie onze privacyverklaring. Uitschrijven kan met een klik.
