FIV en FeLV: de risico’s voor je buitenkat

Laatst bijgewerkt op 5 november 2026

Twee virussen die vooral een vechtende buitenkat oploopt, en die je zelf grotendeels kunt voorkomen: FIV en FeLV. Ze klinken eng, en ernstig zijn ze ook, maar met een paar keuzes verklein je de kans flink.

FIV (kattenaids) en FeLV (kattenleukemie) verzwakken het afweersysteem van je kat. Buitenkaters die vechten lopen het meeste risico. FIV gaat vooral via diepe bijtwonden, FeLV via langdurig nauw contact. Castreren, testen bij twijfel en enten tegen FeLV halen het grootste gevaar weg.

Wat de twee virussen doen

FIV tast langzaam het afweersysteem aan, een beetje zoals hiv bij mensen doet. Het is niet op mensen overdraagbaar en een besmette kat kan er nog jaren goed mee leven. FeLV onderdrukt de afweer ook, maar geeft daarnaast een hoger risico op bloed- en lymfekanker en verloopt gemiddeld ernstiger en sneller. Bij allebei geldt: het virus zelf maakt niet meteen ziek. Het maakt de kat vooral kwetsbaar voor van alles daarbovenop.

Hoe een kat ze oploopt

Hier zit het belangrijkste verschil, en meteen je aanknopingspunt. FIV verspreidt zich vooral via diepe bijtwonden. Dat maakt de niet-gecastreerde buitenkater die zijn territorium verdedigt, de grootste risicogroep (ABCD, 2019). FeLV gaat juist via langduriger, vriendschappelijk contact: elkaar wassen, samen uit een bak eten of drinken, en ook via bijten. Een huis met veel katten die dicht op elkaar leven, verhoogt dat risico. In gezonde kattenpopulaties zijn enkele procenten besmet, en dat loopt op bij zieke katten en katten met veel buitencontact.

Waarom je het vaak niet ziet

Een besmette kat kan lang gezond lijken. Klachten komen meestal pas later en zijn weinig specifiek: terugkerende infecties, afvallen, een slechte vacht, ontstoken tandvlees of maar niet genezende wondjes. Juist omdat je het niet aan een kat ziet, is een bloedtest de enige manier om zekerheid te krijgen. Laat die test doen voordat je een nieuwe kat bij je eigen kat zet.

Wat je zelf kunt doen

De grootste winst zit in voorkomen. Laat een buitenkater castreren, want dat vermindert zwerven en vechten sterk. Beperk gevechten verder door je kat ’s nachts binnen te houden, want dan zijn de meeste katten actief. Tegen FeLV bestaat een enting, die vooral zinvol is voor katten die naar buiten gaan; een goed werkend FIV-vaccin is er in Nederland niet. Blijkt je kat toch besmet, dan hoeft dat geen doodvonnis te zijn: binnengehouden, apart van niet-besmette katten en met goede zorg leven veel van deze katten nog lang.

Mijn praktische tip: laat een nieuwe of gevonden kat testen voordat hij bij je andere katten komt, en castreer een buitenkater. Die twee stappen halen de belangrijkste besmettingsroutes weg.

Kort samengevat: FIV en FeLV verzwakken de afweer en treffen vooral vechtende buitenkaters, en met castreren, testen en de FeLV-enting verklein je de kans sterk. Twijfel je of je kat risico loopt, overleg dan met je dierenarts. Dit artikel vervangt geen dierenarts.

Bronnen

  • European Advisory Board on Cat Diseases (ABCD). Guideline for Feline immunodeficiency virus en Guideline for Feline Leukaemia Virus infection. abcdcatsvets.org
  • Cornell Feline Health Center. Feline Immunodeficiency Virus (FIV). Cornell University College of Veterinary Medicine. vet.cornell.edu

Klopt er iets niet in dit artikel, of mis je een bron? Laat het weten. Aanpassingen worden doorgevoerd en de datum hierboven verandert mee.

Mis geen kattentip

Eén mail per maand met de nieuwe artikelen, plus wat er die maand opviel. Geen reclame, uitschrijven met één klik.

Nieuwsbrief inschrijving

Door je in te schrijven ga je ermee akkoord dat we je per e-mail kattentips sturen. Zie onze privacyverklaring. Uitschrijven kan met een klik.

Scroll naar boven