Ontwormen bij je kat: waarom, hoe vaak en waarmee

Wereldwijd draagt ongeveer een op de zes katten spoelworm bij zich. Dat komt uit een samenvatting van 289 onderzoeken: 17 procent, gemeten aan wormeieren in de ontlasting.

Voor de kat op jouw bank ligt dat gemiddelde waarschijnlijk een stuk lager. In Fins onderzoek onder ruim driehonderd katten had 3,3 procent van de huiskatten spoelworm, tegen 34,8 procent van de katten in het asiel. De leefstijl van je kat bepaalt het risico dus veel sterker dan het wereldgemiddelde.

Het korte antwoord: ontworm naar risico. Een strikte binnenkat die niet jaagt, heeft weinig nodig. Een kat die buiten komt en muizen vangt, heeft aanzienlijk meer nodig. Eén keer per jaar, wat de meeste eigenaren doen, is voor die tweede groep te weinig.

Welke wormen het meestal zijn

Spoelworm en lintworm komen het vaakst voor. Spoelworm (Toxocara cati) krijgen kittens al binnen via de moedermelk, en volwassen katten via besmette grond of een opgegeten prooidier. Lintworm loopt je kat op door een vlo op te likken tijdens het poetsen, of door een muis te eten.

Aan de kat zie je vaak weinig. Wat je kunt zien: vermageren terwijl er goed gegeten wordt, een doffe vacht, af en toe braken of dunne ontlasting, en bij lintworm rijstkorrelachtige stukjes rond de anus of in de mand. Bij kittens valt soms een bolle buik op bij een verder mager dier. Geen van deze signalen is bewijs, en het ontbreken ervan is geen vrijbrief.

Dit gaat ook over de mensen in huis

Spoelworm van kat en hond is een zoonose. De eitjes komen met de ontlasting in de omgeving terecht, rijpen daar en kunnen dan via de mond bij mensen binnenkomen. Er is geen vlo of ander tussendier voor nodig, en dat maakt de route kort. Bij mensen kan het klachten geven die van mild tot ernstig lopen, en jonge kinderen die in de zandbak spelen en hun handen in hun mond stoppen, lopen het meeste risico.

Dat is ook de reden dat ontwormen geen kwestie is van “mijn kat lijkt gezond”. Je behandelt met dat middel het hele huishouden.

Hoe vaak, en waarom een vast schema voor iedereen niet bestaat

De Europese richtlijn van ESCCAP werkt met risicoprofielen in plaats van met een getal dat voor elke kat geldt. Wat meetelt: komt je kat buiten, jaagt hij, eet hij rauw vlees, zijn er vlooien, zijn er jonge kinderen of mensen met een verminderde weerstand in huis, en zijn er meerdere dieren.

Een strikte binnenkat zonder vlooien in een huishouden zonder kleine kinderen zit aan de lage kant van dat spectrum. Een jagende buitenkat in een gezin met peuters zit aan de hoge kant, en daar kan maandelijks behandelen op zijn plaats zijn. In het Finse onderzoek kwam naar voren dat eigenaren hun dier meestal een keer per jaar of minder ontwormen, en dat dat voor een deel van de dieren niet in de buurt komt van wat de richtlijn adviseert. Vraag je dierenarts om een schema op maat en schrijf het ergens op, want dit is bij uitstek iets dat je vergeet.

Ontlastingsonderzoek is het alternatief voor blind behandelen

Je kunt ook de andere kant op werken: in plaats van op vaste momenten een middel geven, laat je met dezelfde regelmaat een ontlastingsmonster onderzoeken en behandel je alleen als er iets in zit. Dat vraagt meestal een monster van drie opeenvolgende dagen, omdat wormeieren niet elke dag in dezelfde hoeveelheid worden uitgescheiden.

Het kost wat meer moeite en goedkoper is het meestal ook niet. Daar staat tegenover dat je kat geen middelen krijgt die op dat moment niets te doen hebben. Voor een binnenkat met een laag risico is dat een prima route.

Kittens hebben een eigen schema

Kittens krijgen spoelworm via de melk binnen en worden daarom veel vaker behandeld dan volwassen katten, al vanaf een paar weken oud en met korte tussenpozen tot na het spenen. De moederpoes gaat in dezelfde ronde mee. Haal je een kitten in huis, vraag dan aan de fokker of het asiel wanneer er voor het laatst is ontwormd en met welk middel, en neem dat mee naar je eerste afspraak.

Het middel

Ontwormingsmiddelen zijn niet allemaal tegen dezelfde wormen werkzaam. Een middel dat spoelworm aanpakt, doet soms niets tegen lintworm. Laat je dierenarts kiezen op basis van wat je kat waarschijnlijk oploopt en van gewicht en leeftijd. Doseer op het echte gewicht, want te laag doseren is een van de manieren waarop een behandeling stilletjes mislukt. En net als bij vlooienmiddelen geldt: nooit een product voor honden op een kat gebruiken.

Wanneer je de dierenarts belt

Bel dezelfde dag bij een kitten met een bolle buik dat slap is of blijft braken, bij een kat die herhaald braakt of bloederige diarree heeft, en bij een kat die na een ontwormingsmiddel suf wordt of blijft overgeven. Zie je wormen in de ontlasting terwijl je net hebt behandeld, blijf dan van de doos af en laat het uitzoeken.

Praktische tip: zet de ontwormrondes als terugkerende afspraak in je telefoon, met het gewicht van je kat in de notitie. Dat is de hele truc; de behandeling zelf is zo gebeurd, het onthouden is het probleem. Koppel de ronde aan je vlooienbehandeling, want vlooien brengen lintworm over, zoals je leest in vlooien bij je kat. Een buitenkat vraagt sowieso meer oplettendheid, zoals je leest in buitenkat: de grootste risico’s.

Kort samengevat: laat de frequentie bepalen door hoe je kat leeft en niet door een standaardgetal, kies met je dierenarts tussen behandelen en onderzoeken, en zet het in je agenda. Een jagende buitenkat die een keer per jaar een pil krijgt, is in de praktijk niet ontwormd.

Dit is algemene informatie en geen diergeneeskundig advies. Stem het ontwormschema en de middelkeuze af met je dierenarts, zeker bij kittens, drachtige katten en katten die al iets onder de leden hebben.

Bronnen

  • Bonilla-Aldana, J.L., Espinosa-Nuñez, A.C., Bonilla-Aldana, D.K. & Rodriguez-Morales, A.J. (2024). Toxocara cati Infection in Cats (Felis catus): A Systematic Review and Meta-Analysis. Animals, 14(7), 1022. doi.org/10.3390/ani14071022
  • Rapp, P., Williamson, E.M., Uski, R., Savikoski, I., Pynnönen, A., Gindonis, V., Sukura, A. & Näreaho, A. (2024). Low intestinal parasite prevalence in Finnish pet dogs and cats. Acta Veterinaria Scandinavica, 66(1), 52. doi.org/10.1186/s13028-024-00776-4
  • Overgaauw, P.A.M. & van Knapen, F. (2013). Veterinary and public health aspects of Toxocara spp. Veterinary Parasitology, 193(4), 398-403. doi.org/10.1016/j.vetpar.2012.12.035
  • ESCCAP. Guideline 01: Wormbestrijding bij hond en kat. esccap.org/guidelines/gl1

Lees ook: kattengezondheid: symptomen herkennen en wanneer je belt

Klopt er iets niet in dit artikel, of mis je een bron? Laat het weten. Aanpassingen worden doorgevoerd en de datum hierboven verandert mee.

Mis geen kattentip

Eén mail per maand met de nieuwe artikelen, plus wat er die maand opviel. Geen reclame, uitschrijven met één klik.

Nieuwsbrief inschrijving

Door je in te schrijven ga je ermee akkoord dat we je per e-mail kattentips sturen. Zie onze privacyverklaring. Uitschrijven kan met een klik.

Scroll naar boven